Menu Content/Inhalt
Trang chủ arrow Viết về Nguyễn Trãi arrow Ngôi đền thờ Nguyễn Trãi trong lòng hậu thế

Chọn mẫu trang

madeyourweb
Ngôi đền thờ Nguyễn Trãi trong lòng hậu thế In
23/01/2010
Cuốn sách Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ- soạn giả Gia Dũng (NXB Hội Nhà văn- 2009) dày 1624 trang, bìa cứng giả da, nặng tới vài cân, dâng lên anh linh Nguyễn Trãi ngày (16/8/2009) giỗ Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ thứ 567, là một sự kiện thiêng liêng, làm nức lòng kẻ sĩ, và người Việt Nam trong, ngoài nước.

Ngót sáu trăm năm nay, cả dân tộc xót đau đi tìm Nguyễn Trãi. Những thập niên cuối cùng của thế kỷ XX, nhân loại đi tìm Nguyễn Trãi, phong tặng “Danh nhân văn hóa thế giới”. Nguyễn Trãi- Người đã đến thế gian này như ánh sao Khuê không bao giờ tắt. Sáu thế kỷ nay, Nguyễn Trãi chưa hề vắng bóng giữa trần ai. Song Nguyễn Trãi lớn quá. Người đã bay vượt thời gian, không gian.

Tìm Nguyễn Trãi ở đâu? 

Bao thế hệ người Việt yêu Nguyễn Trãi gần sáu thế kỷ rồi, đã về đền thờ Nguyễn Trãi ở Nhị Khê chiêm ngưỡng bức truyền thần lụa xưa vẽ chân dung Nguyễn Trãi, chỉ thấy “Hoàng các thanh phong ngọc thự tiên”(Gió thanh hây hẩy gác vàng, người như một ông tiên trong nhà ngọc). Xuân Diệu nhìn bức truyền thần thấy Nguyễn Trãi “ngót sáu thế kỷ nay không ngủ”.

Còn tôi- kẻ hậu sinh, nhìn bức tượng Nguyễn Trãi trong ngôi đền thờ mới xây ở Lệ Chi Viên thấy Nguyễn Trãi khóc. Sáu trăm năm Nguyễn Trãi vẫn đang khóc bởi “Còn có một lòng lo việc nước/ Đêm đêm thức nhẫn nẻo sơ chung” (Quốc âm thi tập)

Và những đêm đen, trong thế kỷ XX mưa dập, gió vùi, chúng ta đi tìm Nguyễn Trãi ở trong thơ. Người hiện về trong từng câu, từng chữ và bảo: “Thơ của ta chính là ta đấy. Thơ thắm máu tim ta. Thơ ướp hồn ta. Da diết tặng cuộc đời. Muốn gặp ta, hãy vào ngôi đền thơ ta gửi lại.”

 

Tượng Nguyễn Trãi ở Nhị Khê

Thời đại chúng ta, khi bừng tỉnh lẽ đời, rủ nhau tìm Nguyễn Trãi ở trong thơ.

Nhà thơ Gia Dũng cả cuộc đời đi tìm Nguyễn Trãi thơ. Và ông đã trình làng Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ đồ sộ chưa từng có. Gia Dũng nói: “ Nguyễn Trãi không chỉ có thơ. Song trong hợp tuyển này chúng tôi chỉ giới thiệu với bạn đọc thơ chữ Hán, chữ Nôm của Nguyễn Trãi: Ức Trai thi tập và Quốc âm thi tập, có thể ông viết sau khi đã cùng Lê Lợi bình Ngô, thời gian ông sống ở Đông Quan và về nghỉ ở Côn Sơn. Nguyễn Trãi đã đưa cuộc sống đời thường, ngôn ngữ đời thường vào thơ Nôm, một thứ “tiếng ta” của dân tộc nên sáu trăm năm rồi mà chúng ta vẫn nghe sáng rõ tâm hồn Nguyễn Trãi- một tâm hồn trung hậu, một nhân cách cao quí. Nhưng sáu trăm năm rồi, dẫu đến sáu nghìn năm nữa dễ gì chúng ta hiểu hết được “Ức Trai tâm thượng quang Khuê tảo”.

Trước ngôi đền thơ ca Ức Trai gửi lại, Gia Dũng “ngơ ngơ, lặng lặng nhìn”:

“Chỉ có muôn trùng thăm thẳm ấy/ Khuê tảo muôn trùng thăm thẳm xa/ Chỉ có muôn trùng tùng với trúc/ Thấp thoáng Côn Sơn bóng nguyệt tà”. Gia Dũng đành phải cùng các nhà Hán Nôm Hợp tuyển thơ Nguyễn Trãi, gửi đời sau.

Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ lần đầu tiên giới thiệu đầy đủ Quốc âm thi tập được in bằng chữ Nôm. Chữ Nôm của Đại Việt chống lại xâm thực văn hóa. Chữ Nôm hồn cốt người Đại Việt khẳng định mình “Xưng văn hiến đã lâu/ Phong tục Bắc Nam cũng khác” (Bình Ngô đại cáo). Chữ Nôm gần cuộc sống ngày thường, dễ trao gửi tình cảm yêu, ghét, khóc, cười, bi hài, phiền muộn, âu lo… nên Nguyễn Trãi đã dùng chữ Nôm để gửi gắm, nâng niu hồn mình. Bài thơ Nôm nào của Nguyễn Trãi cũng đầy ắp nền nếp sinh sống hằng ngày, cỏ cây hoa lá, ao vườn, và nhắn nhủ vạn kiếp sau về một cuộc sống yên bình: “Quê cũ nhà ta thiếu của nào? Rau trong nội cá trong ao… Cơm ăn chẳng quản dưa muối/ Áo mặc nài chi gấm thêu/ Tựa gốc cây ngồi hóng mát/ Lều hiu ta hãy một lều hiu….”

Sáu trăm năm trước, Nguyễn Trãi đã nhìn rõ cảnh đời chen chóc. Người nhắc ta sống để trồng cây đức cho con từ thủa ấy, mà chúng ta vẫn không tỉnh ngộ:

“Sơn thủy nhàn chơi phận khó khăn/ Cửa quyền hiểm hóc ngại chon chăn…/ Trồng cây đức để con ăn/  Được thua phú quí dầu thiên mệnh/ Chen chóc làm chi cho nhọc nhằn”

Trong thơ chữ Nôm Quốc âm thi tập, chúng ta gặp Nguyễn Trãi giữa đời thường, tâm hồn trào dâng nhiều cung bậc, gần gũi, thân thương mà thanh cao vời vợi:

 “Góc thành Nam, lều một gian/ No nước uống, thiếu cơm ăn… Triều quan chẳng phải, ẩn chắng phải/…Góc thành Nam, lều một gian”

Góc thành Nam đó, thập niên cuối thế kỷ XX, những người kính yêu Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ đã tìm thấy ở làng Khuyến Lương- ngoại thành Hà Nội- chính là ngôi đền cổ duy nhất nước ta do dân làng lập để thờ Lễ nghi học sỹ Nguyễn Thị Lộ. Nay đền tàn tạ, đã được Công ty Hòa Bình công đức xây dựng lại.

Quốc âm thi tập hiển hiện hình ảnh Nguyễn Trãi trong những tháng ngày ở ẩn, một mình một bóng, vẫn lo vận nước, đền ơn vua : “Ngày vắng xem chơi, sách một an”/ … “Thưởng mai về đạp bóng trăng”/… “Đêm thanh hớp nguyệt nghiêng chén/ Ngày vắng xem hoa bợ cây”/… “Nợ quân thân chưa báo được”/… “Tơ hào chẳng có đền ơn chúa”/… “Quân tử hãy lăm bền chí cũ”/… “Rượu năm ba chén đổi công danh/ Cầu một ngồi coi đời thái bình”…

Tượng bà Nguyễn Thị Lộ

Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ với Ức trai thi tập, được in bằng chữ Hán và âm Hán nhưng thẫm đẫm hồn Nguyễn Trãi, ôm cả Đất- Trời Đại Việt. Chỉ cần trích dẫn một bài thôi cũng đủ say hồn ta mãi mãi:

                        Trại đầu xuân độ

                       Độ đầu xuân thảo lục như yên

                       Xuân vũ thiêm lai thủy phách thiên

                        Dã kính hoang lương hành khách thiểu

                        Cô châu trấn nhật các sa miên

     Khương Hữu Dụng dịch:

                        Cỏ xanh như khói bến xuân tươi

                        Lại có mưa xuân nước vỗ trời

                        Quạnh quẽ đường đồng thưa vắng khách

                        Con đò gối bãi suốt ngày ngơi

 Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ mỗi trang đều lấp lánh ánh sáng sao Khuê, ánh sáng Người- Đất- Trời Việt Nam. 

Thiết nghĩ mỗi một trường học nên có một cuốn Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ, để dạy thơ Nguyễn Trãi. Phải làm cho mỗi học sinh có được giây phút nghiêm trang, linh thiêng kính cẩn chiêm ngưỡng ngôi đền thơ Nguyễn Trãi, ngắm nhìn chữ Hán, chữ Nôm, đọc âm trầm bổng, thấp cao của nó, để rung động, để cảm nhận linh thiêng… Và cả một kiếp làm người các em sẽ chẳng thể quên cái cốt, cái hồn văn hóa cha ông mình gửi lại làm nền phúc đức cho con cháu, nhờ có phút giây thiêng được đọc thơ Nguyễn Trãi trong ngôi đền thơ của Người.

Nhà thơ Gia Dũng mấy chục năm đêm ngày tìm thơ Nguyễn Trãi. Khi có đủ vốn thơ, Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ lại gặp khó về in ấn. Giữa cái thời loạn giá trị làm người. Thời loạn sách. Loạn văn hóa. Ai dám bỏ hàng mấy trăm triệu đồng ra in Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ?

Linh thiêng mách bảo, Gia Dũng gặp nhà giáo Hoàng Đạo Chúc. Ông hồn hậu nắm tay những người kính yêu Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ cùng Gia Dũng in Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ. Luật gia Bùi Phúc Hải- Giám đốc Trung tâm văn hóa Tràng An, là một nhà thơ, nhà văn hóa, đã liều mình bỏ vài trăm triệu in Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ. Bởi anh nghĩ về Nguyễn Trãi: “Đệ nhất công thần khai quốc/ Cáo Bình Ngô tuyên mở thái bình/ Yên xã tắc núi mây bầu bạn/ Xa lánh hư vinh”. Và anh tin ở những giá trị văn hóa đích thực. Tin Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ sẽ được người đọc trong ngoài nước kính cẩn đón nhận.

Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ được in thần tốc, trong hai mươi hai ngày đêm, để dâng anh linh Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ đúng ngày giỗ (16-8 âm lịch). Ngày giỗ hai cụ linh thiêng lần thứ 567, nhà thơ Bằng Việt- Chủ tịch Hội văn học nghệ thuật Hà Nội đã cùng Gia Dũng và chúng tôi kính cẩn dâng Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ trước anh linh Nguyễn Trãi trong đền thờ Nguyễn Trãi thơm hương khói ở Nhị Khê. Lễ hóa sách Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ đã diễn ra thành kính thiêng liêng tại nhà thờ Nhị Khê và đền thờ Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ (xã Tân Lễ- Hưng Hà- Thái Bình).

Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ đã được nhà thơ, họa sĩ Trần Nhương, thay mặt “Những người kính yêu Nguyễn Trãi- Nguyễn Thị Lộ” dâng lên tượng đài Nguyễn Trãi ở Québec- Canada trong chuyến du ngoạn trời Tây.

Nguyễn Trãi- Hợp tuyển thơ là ngôi đền thơ Nguyễn Trãi trong lòng hậu thế. Sách thiêng. Hồn Việt linh thiêng hòa Trời- Đất là năng lượng ánh sáng tiếp sức cho người Việt Nam thế kỷ XXI vững bức trên con đường hội nhập quốc tế mà không đánh mất Đạo Việt.    

Nguồn http://36pho.vn

 
< Trước   Tiếp >